A publicidade sexista

Hai un pouco que rematei unha entrevista na Radio Galega sobre publicidade sexista que se emitirá previsiblemente mañá ou pasado nos informativos de mediodía. O tono da entrevista lévame a pensar que é probable que aborden o tema como se fai habitualmente: tratando a publicidade coma un desprezable compartimento estanco dentro da sociedade. Por se acaso os cortes seleccionados non o deixasen claro, aquí quedan dous breves apuntes coa miña opinión.

Que a publicidade resulta en moitos (moitos) casos escandalosamente sexista é un feito que non admite discusión, pero a teima habitual de mirala por enriba do ombreiro coma se nós, como sociedade, estivesemos moi lonxe do que a publicidade nos amosa é un erro grave.

O 23 de outubro de 2014 participei nunha xornada do Consello da Cultura Galega sobre a publicidade en Galicia. Na miña intervención argumentaba, por unha banda, que a comunicación publicitaria dunha marca responde tanto á identidade e filosofía dunha empresa como aos valores sociais do público obxectivo (lóxica comercial) e, por outra, que forma parte dun ecosistema mediático e social no que os valores de referencia predominantes son similares aos que explota a publicidade (acaso é menos sexista o cine, a prensa, o deporte ou a moda?).





Con isto quero dicir que rara vez a publicidade será punta de lanza de novos valores sociais sen o empuxe de institucións ou empresas que queiran promovelos (ben con finalidade comercial ou por seren obxectivamente positivos) ou o apoio dun público receptivo a eses novos valores. Os valores culturais socialmente aceptados, o políticamente correcto, son elementos cambiantes ao longo do tempo e, normalmente, una marca adaptará a súa comunicación ao que a sociedade pode aceptar (a pesar de que transgredilos tamén pode ser una estratexia, é máis habitual o primeiro que o segundo).

Dende unha perspectiva histórica é preciso clarificar que a publicidade non fai máis que reflectir os valores da sociedade á que se dirixen as súas mensaxes; nese sentido será tan vangardista culturalmente como sexan a marca sobre a que fala e a audiencia que escoita

Que a publicidade é sexista? Pois claro! Pero acaso non o é a nosa sociedade? Acaso non o somos nós?

YouTube Preview Image

A publicidade de Galicia

O pasado 23 de outubro participei na xornada “A publicidade en galego” organizada polo Consello da Cultura Galega en Santiago de Compostela. Dentro da xornada o meu papel era falar da historia da publicidade de Galicia en media hora máis ou menos, despois de que o profesor Alberto Pena explicase a situación actual do sector e xusto antes de que o profesor Benigno Fernández Salgado trazase unha perspectiva histórica da publicidade en galego. Como son un tipo organizado tratei de non meterme moito nos temas dos meus compañeiros de mesa e centrarme en percorrer, a fume de carozo, a historia da publicidade “de” Galicia.

Precisamente polo medo xustificado a que non me dese tempo a abordar todo o que quería, comecei coa miña declaración de intencións e coa miña opinión sobre a publicidade en galego (sobre a publicidade en xeral, en realidade). Despois pasei a trazar un brevísmo percorrido por marcas, anuncios e liñas creativas comezando por finais do XIX. Non hai titulares triunfalistas con respecto ao valor do galego na publicidade porque creo que non hai moito que celebrar nese eido, máis ben moito traballo que facer dende abaixo.

Deixo aquí a presentación que fixen ese día xunto co vídeo da miña intervención. De antemán pido desculpas por todo o que me deixei polo camiño en canto a medios, anuncios, axencias e anunciantes: de que en Galicia temos grandes profesionais da comunicación publicitaria dá testumuño entre outros, o Creatividade Galega.

YouTube Preview Image

Se vos gusta (ou se non vos gusta) compartide, comentade ou convidádeme a outro foro onde desenvolver máis  o tema ;-)

A maior parte das imaxes empregadas proveñen da “Historia da publicidade en Galicia“, dirixida por Chechu Pérez e na que participaron varios investigadores da Facultade de Ciencias Sociais e da Comunicación da Universidade de Vigo. Tamén obtiven algunhas (as do sector lácteo) no interesantísimo Galicia Agraria e en “La publicidad en la prensa de Pontevedra: (1930-1975)” coordinado por Alberto Pena.

¿Qué tienen en común los virales publicitarios más compartidos?

Desde sus orígenes a mediados de los noventa, la aplicación del concepto de viralidad a la comunicación comercial ha representado para las empresas una oportunidad para franquear las tradicionales barreras de la audiencia ante la publicidad y convertirla en transmisora activa de los mensajes de la marca. El marketing viral se basa, desde entonces, en dos principios básicos: ofrecer al individuo contenidos gratuitos y atractivos que disfrazan su finalidad comercial y usar un sistema de difusión de usuario en usuario.

Los vídeos virales se han convertido en un elemento común del paisaje publicitario y de las estrategias de comunicación de marca; algo de lo que todo el mundo habla, que todo el mundo busca y que todo el mundo parece comprender. Sobre los orígenes del marketing viral y sobre su evolución conceptual en los últimos años ya hemos hablado en este blog, pero saber en qué consiste la concepción viral del marketing y estar al tanto de los casos de éxito no es suficiente para poder comprender y explicar el fenómeno en toda su magnitud. Desde mi punto de vista es imprescindible plantearse tres preguntas clave en este sentido:

  1. ¿Por qué compartimos contenidos?
  2. ¿Qué tipo de contenidos compartimos o somos más proclives a compartir?
  3. ¿Qué características comunes tienen los contenidos publicitarios más compartidos?

Sobre las dos primeras preguntas existe literatura académica basada, fundamentalmente, en los testimonios de distintas muestras de usuarios sobre el tipo de contenidos que comparten y las motivaciones que tienen para hacerlo. La tercera pregunta es una consecuencia directa de las dos primeras: una vez que los usuarios declaran sus preferencias y motivos resulta lógico plantearse si los contenidos audiovisuales publicitarios más viralizados los cumplen.

Sobre esta premisa tan sencilla se basa mi último artículo: en la identificación, cuantificación y análisis de la presencia de esos elementos que trabajos de investigación anteriores habían señalado como favorecedores de la acción de compartir en los 25 vídeos publicitarios virales más compartidos entre 2006 y 2013.

A grandes rasgos, los resultados obtenidos muestran las características más comunes en este tipo de vídeos y la presencia destacada de la sorpresa y la alegría como emociones dominantes en los vídeos virales más exitosos, pero para saber más tendrás que leerte el pdf gratuito que te dejo en la revista Comunicar: “Claves de la publicidad viral: de la motivación a la emoción en los vídeos más compartidos“.