Un par de ideas sobre TV Social

Haberá un mes contactaron comigo dende El Correo Gallego, para participar nunha reportaxe sobre televisión social que finalmente se publicou o pasado 03/01/2014. Cando recibín o cuestionario sabía que só precisaban un par de frases que poder encaixar coas do resto de entrevistados e construír un relato coherente pero, mesmo así, tomei a determinación de contestar extensamente (inda que de xeito pretendidamente conciso) para dar saída a un par de ideas que, a pesar de comentar nas clases habitualmente, nunca tivera ocasión/tempo de poñer por escrito.

Reproduzo aquí a esencia das preguntas que me fixeron (non me pareceu axeitado poñelas literalmente porque non era idea de quen as formulou que eu as publicase) e as miñas respostas:

1. ¿Qué importancia otorga a la llamada “audiencia social”? ¿Es una moda?

Desde o meu punto de vista o principal valor da “audiencia social” é cualitativo, non cuantitativo. Existen outras ferramentas de medición –mellorables– que nos din canta xente ve un programa de televisión (aplicadas ou en fase experimental, como a información que poden dar as televisións conectadas ou os decodificadores de TDT interactivos a través da canle de retorno), mentres que é moi complicado e caro obter por outra vía todas as opinións que os “espectadores sociais” están publicando sobre un programa no momento da súa emisión. Dende logo que procesar todos eses datos e obter conclusións non é sinxelo, pero é posible. Por outra parte, o que se consegue fomentando esa práctica é que a emision televisiva convencional gañe un valor engadido con respecto á tendencia crecente do consumo asíncrono/á carta a través de internet, posto que a acción de comentar e ler comentarios sobre un programa realízase durante a súa emisión, “en directo”, e ofrece a posibilidade de que as canles de televisión entren na conversa e exploten as posibilidades de interacción coa audiencia que estas tecnoloxías permiten.

En calquera caso, o valor da información que podemos obter dos usuarios que comentan un programa ten que matizarse tamén en función do grao de correspondencia que exista entre o perfil do usuario de redes sociais e companion apps e o perfil de espectador da canle ou do programa en cuestión. Tampouco debemos obviar que o fenómeno é especialmente visible en prime time e con certos contidos: os informativos e as telenovelas poden ter elevadas audiencias na súa franxa de emisión pero non é frecuente que rexistren un volume elevado de comentarios en redes sociais ou aplicacións específicas.

Non creo que sexa unha moda puntual porque a xente comenta os programas que ve na TV dende os inicios do medio: ou ben no fogar coa familia mentres se vía un concurso, ou ben no traballo ou centro de ensino ó día seguinte comentando o que pasara nunha serie ou evento deportivo o día anterior. Creo que pode cambiar a tecnoloxía que permita facelo ou a preferencia da xente por usar un ou outro medio, pero o comportamento social existe e manifestarase dun ou doutro xeito.

2. ¿Qué valor da al hecho de que Nielsen y Twitter ya midan esa audiencia social en EE.UU.? Kantar Media dice que ofrecerá datos sociales junto a los clásicos de los audímetros aquí en 2014. ¿Qué papel puede jugar aquí la publicidad?

Twitter leva tempo tentando posicionarse como a ferramenta de referencia para canalizar os comentarios dos “espectadores sociais”. Existen redes sociais, como Facebook, comezando a mover ficha neste senso e existen moitas aplicacións second screen deseñadas para que o usuario faga check-in (comunique o que está vendo na TV) e ademais o valore. Xorden tamén empresas que se dedican a medir volumes de comentarios nesas redes e aplicacións, valorar o sentimento positivo ou negativo dos mesmos e a facer negocio con eses datos. Nun contexto así, creo que a unión da empresa de medición de audiencias que explota o servizo en cada país (Nielsen nos EE.UU., Kantar Media en España) coa ferramenta que se considera hexemónica para canalizar comentarios sobre o que se está a ver na TV é un paso natural para mellorar a medición ofrecida e ampliar o tipo de información que poden aportar ós operadores de televisión, como, por exemplo, cales son os elementos do programa que os usuarios valoran máis e cales son as cousas que menos lle gustan.

3. ¿Cómo valora el uso, a grandes rasgos, que los canales españoles hacen de las redes sociales? Parece que rara vez se va más allá del hashtag como rótulo y de suplir el sms por tuits…

Creo que en España gran parte dos programas usan as redes sociais para o mesmo que antes se usaban os SMS: amosar en pantalla algún comentario sen necesidade sequera de facer referencia a el e, dende logo, sen que afecte ó desenvolvemento do programa. Tamén hai unha certa obsesión por xerar un gran volume de comentarios para lograr a visibilidade que ofrecen os trending topics e así favorecer a incorporación á audiencia do programa de xente que se achega pola curiosidade suscitada ó ver o tema destacado en Twitter. Non digo que isto estea mal, pero creo que é unha visión moi limitada do que o fenómeno das segundas pantallas pode ofrecer en canto a participación e implicación do espectador do contido televisivo. Creo que as vías que está explorando TVE, Antena3 ou a TVG xunto con Bridge Mediatech ó aportar información contextual con respecto ó contido que se está vendo na TV e facilitar o contacto coa audiencia a través de segundas pantallas, ou a través incluso da principal (como Botón Rojo de TVE), son moi interesantes e teñen un potencial de aplicación publicitaria evidente.

4. Leo un articulo suyo sobre branding y me pregunto ¿sería el branding, el mejorar la imagen de marca, la principal utilidad que las cadenas pueden sacar a estos recursos?

Considero que as redes sociais e as aplicacións second screen ofrecen ás canles de televisión a posibilidade de coñecer mellor ás súas audiencias e de interactuar con elas dun xeito moi directo para enriquecer a experiencia do espectador, con prácticas tan simples, por exemplo, como que unha actriz comente a serie na que traballa durante a súa emisión e intercambie impresións cos fans, ou que a participación da audiencia a través das redes teña efectos concretos no desenvolvemento do programa. A capacidade que teñen accións deste tipo de implicar ó espectador no contido que está vendo e de crear vínculos fortes coa audiencia pode contribuír a reforzar a imaxe de proximidade, innovación, e atención ó espectador que unha canle de televisión desexa proxectar.

Como vedes non hai nada revolucionario no que digo, pero parécenme ideas de base axeitadas para entender as posibilidades que ofrecen as prácticas de consumo audiovisual relacionadas coas segundas pantallas e coa TV conectada a produtoras, axencias e operadores de televisión.